Hâkimlik yazılı sınavı: soru dağılımı, net ve puan hesabı

Serinin ilk adımında sınavın çerçevesini çizdik. Bu adım yalnız yazılı sınava odaklanıyor: oturumlar nasıl ilerler, hangi ders ne kadar ağırlık taşır, netin puana nasıl dönüşür ve emin olmadığın soruda ne yapmalısın. Kurallar son iki ilandan (A-2024 ve A-2025) gelir. 12 Ekim 2026 itibarıyla 2026 dönemi için ilan yoktur; yeni ilan bu kuralları değiştirebilir.

Oturum düzeni ve soru başına süre

A-2025 sınavı iki günde dört oturumda yapıldı. Herkes 1. oturuma girer; sonra başvurduğu sınavın oturumuna geçer.

Sabah oturumlarında saat 10.00'dan, öğleden sonra oturumlarında 14.30'dan sonra binaya alınmazsın. Soru başına süre iki oturumda farklıdır (hesap): 1. oturumda 80 × 60 ÷ 65 ≈ 73,8 saniye, alan testinde 50 × 60 ÷ 35 ≈ 85,7 saniye. Yani en sıkışık bölüm, genel kültür ile ortak alanın birlikte geldiği ilk oturumdur.

17 alt test: ders ders ağırlık

Kanun genel yetenek-genel kültüre 20, alan bilgisine 80 puan ağırlık verir ve her grubun içindeki konuları eşit sayar. İlan bunu şöyle uygular: "Genel Yetenek ve Genel Kültür Testi'nde bulunan 5 konu ile Alan Bilgisi Testinde bulunan 12 konu ayrı birer alt test olarak değerlendirilecektir."

Aşağıdaki tabloda "ağırlık payı", alt testin 100 puanlık toplamda üstlendiği paydır; "soru başına" bu payın soru sayısına bölünmesidir (hesap). Gerçek puan standartlaştırmadan geçtiği için bu değerler bir doğrunun kesin puanı değildir, ama hangi sorunun daha "değerli" olduğunu gösterir.

İki sonuç çıkar. Birincisi, alan bilgisindeki bir soru, genel kültürdeki bir sorunun yaklaşık 1,7 katı pay taşır (hesap: 1,11 ÷ 0,67). İkincisi, 5 soruluk dersler küçük görünse de soru başına en yüksek payı taşır. "Az sorusu var, atlarım" dediğin İş Hukuku, alan puanının tam 1/12'sidir.

Bu iki derste değişiklik yakın tarihlidir: 7524 sayılı Kanun (28 Temmuz 2024) Milletlerarası Hukuk-Milletlerarası Özel Hukuku her iki kolun, Ticari İşletme-Şirketler Hukukunu idari yargının konularına ekledi. 2023 sınavında bu iki ders yoktu.

Netten Genel Başarı Puanına: dört adım

İlan puanı dört adımda kurar:

1. Ham puan (net): Her alt testte "doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak ham puanlar elde edilecektir."
2. Standart puan: Her alt testin netleri, o testteki adayların ortalaması ve standart sapmasıyla "ortalaması 50 ve standart sapması 10 olan standart puanlara" çevrilir.
3. Ağırlıklı puan: Genel kültürdeki 5 standart puan 1/5, alandaki 12 standart puan 1/12 katsayıyla çarpılıp toplanır.
4. Başarı puanları: Genel kültür ağırlıklı puanı en büyüğü 20, alan ağırlıklı puanı en büyüğü 80 ve ikisinin de en küçüğü 0 olacak şekilde dönüştürülür. İkisinin toplamı Genel Başarı Puanıdır.

İlan 2. adımın formülünü yazmaz. Bilinen açılımı şudur: standart puan = 50 + 10 × (net − ortalama) ÷ standart sapma. Bu, ilan ifadesinin açılımıdır.

Örnek (varsayımsal sayılar, gerçek veri değil): Anayasa alt testinde adayların net ortalaması 2,5, standart sapması 1,5 olsun. 4 net yapan aday 50 + 10 × 1,5 ÷ 1,5 = 60, 1 net yapan aday 50 − 10 = 40 standart puan alır. Aynı 4 net, ortalamanın 4 olduğu bir yılda yalnız 50 eder. Bu yüzden ilanlarda "70 puan = şu kadar doğru" diye bir eşik yoktur ve baraj, kanundaki 100 üzerinden 70 puandır.

Net hesabı: örnek tablo

Aşağıdaki satırlar 6 soruluk tek bir alt test için hesaptır.

Üçüncü satır ikincisinden yüksektir: 4 doğrudan sonra iki soruyu rastgele işaretleyip ikisini de kaçırmak, onları boş bırakmaktan 0,5 net kaybettirir.

Boş mu, tahmin mi? Karar akışı

Cevap anahtarında E şıkkı bulunduğu için soruların beş seçeneği vardır. Beklenen kazanç hesabı (hesap):

Buna göre:

1. Cevabı biliyor musun? İşaretle.
2. En az bir şıkkın yanlış olduğundan eminsen kalanlardan birini işaretlemek ortalamada kazandırır.
3. Hiçbir şıkkı eleyemiyorsan işaretlemenin beklenen kazancı sıfırdır; boş bırakmak puanı riske atmaz.
4. Oturumda hiçbir şeyi işaretlememe. İlana göre bu durumda o oturumun testlerinden 0 standart puan almış sayılırsın.

Bu hesap ortalamayı gösterir, tek bir sorunun sonucunu değil. HMGS'den gelen "boş bırakma, hepsini işaretle" alışkanlığı burada geçerli değildir; HMGS'de yanlışlar dikkate alınmaz.

İptal, cevap değişikliği ve itiraz

İlana göre iptal edilen sorular değerlendirme dışı kalır ve geçerli soruların puan değeri yeniden saptanır. ÖSYM bir cevabı değiştirirse güncel anahtar esas alınır. Son iki sınavda ikisi de yaşandı:

Bakanlık 1 Temmuz 2026'da 2025 ve 2024 sınavlarının soru iptali sonrası mülakat sonuçlarını ayrıca duyurdu. Yani iptallerin etkisi sonuçtan aylar sonra da sürebiliyor; sonuç günüyle iş bitmiyor.

Soru itirazı sınav tarihinden itibaren 3 iş günü, sonuç incelemesi sonuçların açıklanmasından itibaren en geç 10 gün içinde ÖSYM'ye yapılır. İlan açıkça yazar: itirazlar 10 günlük dava açma süresini durdurmaz.

2023'ten bu yana ne değişti?

Eski bir deneme kitabı ya da 2023 tarihli bir anlatım kullanıyorsan bu farkları hesaba kat.

Sık yapılan hatalar

• "Puan doğru sayısına göre hesaplanır." Net standart puana çevrilir; aynı net farklı yıllarda farklı puan eder.
• "6 soruluk ders 5 soruluktan ağırdır." Her alan dersi alan puanının 1/12'sidir.
• "Genel kültür alan bilgisi kadar önemlidir." Toplamda 20'ye 80'dir; soru başına pay alanda yaklaşık 1,7 kat yüksektir (hesap).
• "Bir alt testi tamamen bırakabilirim." Her alt test ayrı standartlaşır; zayıf bir test, ağırlığı kadar puan kaybettirir.
• "70'i geçtim, mülakata girerim." Ayrıca kontenjan var: A-2025'te adli yargıda 850 kadro için 1.700 aday çağrıldı. Ayrıntısı serinin sonraki adımında.

Sonraki adım

Yazılı sınav mülakata kimin çağrılacağını belirler. Ders ağırlığı mantığını HMGS'deki karşılığıyla soru dağılımı sayfasında karşılaştırabilir, net çalışması için denemelere bakabilirsin.