HMGS'den kimler muaf? 24 Ekim 2019 ve 31 Mart 2024 kuralı

Kanun ne diyor?

Muafiyetin dayanağı 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Geçici 80. maddesidir:

Ek 41 inci maddede düzenlenen ve ilgili kanunlarda öngörülen Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı veya İdari Yargı Ön Sınavında başarılı olma şartı, ilgili yükseköğretim kurumlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra kayıt yaptıranlar hakkında uygulanır. Ancak başarılı olma şartı, 24/10/2019 tarihinden sonra ilgili yükseköğretim kurumlarına kayıt yaptıranlardan 31/3/2024 tarihinden önce mezun olanlar bakımından uygulanmaz.

Maddenin ikinci cümlesi, yani 31 Mart 2024 istisnası, 2022'de 7417 sayılı Kanunla eklendi. HMGS Yönetmeliği'nin 2. maddesi de aynı sınırı tekrarlar: Yönetmelik, 24 Ekim 2019'dan sonra kayıt yaptırıp 31 Mart 2024'ten sonra mezun olanlar hakkında uygulanır.

Üç senaryo

Kısacası sınav şartı, iki koşulu birlikte taşıyanlara uygulanır. "24 Ekim 2019'dan sonra kaydolan herkes sınava girmek zorunda" ifadesi eksiktir; 31 Mart 2024'ten önce mezun olanlar da muaftır.

Adalet Bakanlığı'nın 2026-HMGS/2 ilanı da muafiyeti aynı iki bentle sayar: 24 Ekim 2019'dan önce kayıt yaptıranlar mezuniyet tarihine bakılmaksızın, 31 Mart 2024'ten önce mezun olanlar kayıt tarihine bakılmaksızın sınavdan muaftır.

Dört örnek durum

Aşağıdaki kişiler örnektir; tarihler kuralın nasıl uygulandığını göstermek için seçildi.

Can'ın durumu, ilk üniversite kaydının 2019'dan önce olmasının tek başına yetmediğini gösterir: Bakanlığın yorumuna göre belirleyici olan hukuk fakültesine kayıt tarihidir.

Muaf mıyım? Dört soruluk kontrol

1. Hukuk fakültesine kayıt tarihin 24 Ekim 2019'dan önce mi? Evetse muafsın; burada dur.
2. Mezuniyet tarihin 31 Mart 2024'ten önce mi? Evetse muafsın; burada dur.
3. Yatay geçiş, yurt dışı eğitimi ya da af durumun var mı? Varsa aşağıdaki Bakanlık yorumlarına göre tarihlerini yeniden belirle ve 1. ve 2. soruyu tekrar sor.
4. Hiçbiri değilse sınav senin için şart: 3. adımda başvuruya geç.

Kayıt tarihi tartışmalı olduğunda

Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'nün sıkça sorulan sorular sayfası dört özel durumu yorumlar. Bunlar kanun metni değil, Bakanlığın idari yorumudur:

• Yurt içinde yatay geçiş: Hukuk fakültesine geçiş tarihi kayıt tarihi sayılır.
• Yurt dışından yatay geçiş: Yurt dışındaki hukuk fakültesine kayıt tarihi esas alınır.
• Yurt dışı mezunları: "Mezuniyet" tarihi, Türkiye'deki programa göre eksik derslerin başarıyla tamamlandığı tarihtir.
• Kaydı silinip afla dönenler: İlk kayıt tarihi esas alınır.

Durumunuz bunlardan birine giriyorsa ve sonuç meslek başvurunuzu etkileyecekse, Bakanlığın güncel açıklamasını ve gerekirse ilgili kurumu kontrol etmenizi öneririz.

Sınava kimler girebilir?

Yönetmeliğin 5. maddesine göre HMGS'ye hukuk fakültesi mezunları ile yabancı bir hukuk fakültesini bitirip Türkiye'deki programa göre eksik derslerden başarılı olarak denklik belgesi alanlar girebilir. ÖSYM sisteminde hukukun lisans alan kodu 3209'dur.

Başvuru için sınav tarihi itibarıyla bu şartları sağlayabilecek durumda olmak yeterlidir. Ancak şartları taşımadan sınava girdiği anlaşılan adayın sınavı, yeterli puan alsa bile süreye bakılmaksızın geçersiz sayılır (Yönetmelik md.8/1 ve 9/4). Bu yüzden son sınıf öğrencisi, ancak sınav tarihinde mezun olmuş olacaksa sınava girebilir.

Muafiyet hangi meslekleri kapsar?

Geçici md.80, HMGS ve İYÖS'te başarılı olma şartının tamamına uygulanır. Yani muaf olan kişi için avukatlık stajı, noterlik stajı ve hâkim-savcı yardımcılığı bakımından bu sınav şartı aranmaz; meslek kanunlarındaki diğer şartlar (yaş sınırı gibi) ise aynen geçerlidir.

Muafsan ne yapmalısın?

Muafiyet yalnız sınav şartını kaldırır. Seçtiğin mesleğin diğer şartları olduğu gibi kalır:

Muaf olup olmadığından emin değilsen, başvuracağın kurumun güncel duyurusunu ve Adalet Bakanlığı'nın HMGS sıkça sorulan sorular sayfasını kontrol etmek en güvenli yoldur.